انجمن مجازی

علي رضا آذر                چهارشنبه19دي1386ساعت:3:11

دوست گرامی .. هر 3 شعر مطالعه شد وقتی نامی از شعر برده می شود .. یعنی تکلیف مان با متن روشن است و متن شعر بوده . یعنی شما به نماد هایی بر می خورید که شعر بودن اثر برایتان مسجل می شود .. لیکن در تشخیص آن که یک شعر ،شعر موفقی است یا نه نمی توان تنها به خورند جامعه بسنده کرد .. زیرا که تاویل هر کس در جایگاه خویش محترم است .. اما اثر .. غزل اول : اگر ژانر انتخابی ژانر منتخب من نیست و اصولن مخاطب خوبی برای این گونه نگارش ها نیستم . اما مخاطب بسته به هوش خویش می تواند ارتباطی چندی و چونی برقرار سازد .. من به شخصه مشکلی با طولانی بودن آثار ندارم .. چرا که بعضی از شعرا در طولانی نویسی شاعر ترند .. از آنجا که شاعر در مواردی خود در استحاله اثر قرار می گیرد این همراهی وی به نوعی در طولانی بودن اثر موثر می گردد . اما اگر قرار باشد طول اثر مسبب تکرر شود .. و شاعر به نحوی دچار تسلسل تکراری کلمات گردد این شک به وجود می آید که مبادا غزل کیلویی ممتاز می شود ؟!!! .. از نام غزل می شود شروع کرد .. نامی اتفاقن درون مایه که توانایی از بین بردن تعلیق ماجرا را هم دارد .. چیزی درون متن که می شود تبدیل و تغییر را حال هم به لحاظ اختیار و هم به لحاظ اجبار موجب شود که این خود می تواند اولین عیب داستان باشد .. حال خود شعر بدون تعارفات معمول غزل را غزل ضعیفی دیدم .. بدون در نظر گرفتن 2 بیت که می تواند شوک الکتریکی باشد برای این جنازه .. چیز زیادی در غزل اول دیده نمی شود .. شعری است به لحاظ درک مفاهیم .. سبک و پیچیدگی های ظاهری که تنها به لحاظ ایجاد گرهی صوری در متن ایجاد شده است و کاربرد گیشه دارد تا حتی کلیشه ای .. جا به جا یی اندکی در نحو نمی تواند آن چنان ساخت تکان دهنده ای نه تنها در این شعر بلکه در تمام آثار موجود باشد .. من خود به شخصه پیچیدگی در معنا را بیشتر می پسندم تا پیچیدگی در نحو را .. ساخت شعر در غزل نخست .. ساخت و پاخت بود ..
بشر امروز بشری ماشینی است .. واین صحیح است . اما تذکری بی درنگ و البته بی دلیل به دنیایی است که گوشش به این حرف ها بدهکار نیست .. عاشوری عزیز .. بیشتر بایست در باره راه کار حرف زد تا در باره کار راه ! که البته پرهیز از شعار هم چیز بدی نیست .. اگر چه معتقدم شعر لغزنده ای است بین شعار و شعور ! میدانی زیاد نمی شود در این اثر به ابیات دل بست .. چند بار شعر را مرور کردم ..
دنیای بورژوازی تلخی که شد بنا
معمار بی حساب و کتاب خری شدن
چنین بیتی در این اثر فقط می تواند خطی به هاشور ها اضافه کند .. و من فکر می کنم در عاشوری چه روی داده است یا هدفش برای انتخاب این شعر به جهت سنجش آرا چیست ؟ در صورتی که من علی رضا را شاعر تر از این حرفها می بینم .. بی شک .. در کل غزل اول را نمی توانم به عنوان شعری بکر ببینم عاشوری عزیز.. نمی توان منکر وجود "آن " سرایش در شعرت شد .. یعنی شاعر به درجه خلق رسیده است اما رد پای استعجال در تمامی ابیات به وضوح دیده می شود که نمی توان آن را از ویژگی های شعری عاشوری دانست چرا که اگر علی رضا عاشوری به سرعت در رسیدن هدف در بیان معتقد بود در شعرش تعدد ابیات دیده نمی شد .....علی رضا جان .. ادبیات در شرق مطمينن نسبت به غرب درای تفاوت هایی است که با هیچ چسبی حتی رازی هم نمی توان آنها را به هم چسباند .. به طبع نقد در آثار غربی نسبت به آثار ی در شرق نیر متفاوت است .. چرا که در غرب چیزی به عنوان فلسفه حکم رانی اندیشه هارا در دست دارد .. در صورتی که در شرق عرفان رستن گاه ادبیات است .. پس شما زمانی می توانید در نقد موفق باشید که دلایلی مستند برای گفته های خویش داشته باشید .. و این کار بیشتراز عهده فلسفه بر می آید تا عرفان .. چرا که عرفان شناختن است و هر کس به وسع اندیشه اش می شناسد ولی در فلسفه شما با چار چوب روبه رویی و وجود چار چوب خود باعث ایجاد قانون می شود که دست را برای نقد باز می کند .. می توان به جرات گفت که ما در ایران منتقد حرفه ای نداریم و آثار کاملن به صورت سلیقه ای نقد می شوند حتی اساتید گرانقدری که به اندازه تمام دانش من فقط اسم بلدند نیز نمی توانند نقدی به غیر از سلیقه را به کار برند .. این است که تمام نقدها به "نظر , من "شروع می شود و این یعنی سلیقه من ...

شعر دوم.. حضور یک سوم شخص در شعر قطعیت دارد ..پس مخاطب به دنبال آن کشیده می شود .. تا ببیند اتفاقی که مسبب آن سوم شخص است در کجای شعر رخ می دهد ..دقیقن از مصرع سوم ظهور می کند و خود را معرفی می کند .. سعی شده است نا متعارف بون شرایط را با نا متعارف بودن چهره مجسم شده باور پذیر کند .. به موجب ایجاد شعر متفاوت !! کلمه فایل در شعر پرت می شود .. در صورتی که در ذهن بیش فعال علی رضا می تواند کلمه ای بر این وزن به تعداد موهای سرش کشف شود که هم شاعر را ارضا کند و هم مخاطبی شل و ول مثل مرا به زحمت بی هوده نیندازد .. در همین بیت رقصیدن با مادر به صورت عملی شخصی و حتی در بر داشتی متفاوت به عنوان عملی شنیع در نظر گرفته می شود که در کنار فایل های شخصی بتواند ارتباطی عمودی پیدا کند که الحق هم پیدا کرده است اما می توانست بسیار محکم تر باشد .. .. تصویر زیبایی که در بیت بعد ایجاد می شود نه تنها مرا به ادامه شعر وادار می سازد .. بلکه امید وار می شوم تا عاشوری در این شعر باز ظهور کند ..اما باز در بیت بعد سر جایم می نشینم .. دغدغه آماتور زن و مرگ و تقابل نیستی و هستی در شعر امروز اینجا هم سرک می کشد ..باور می کنی که شعر دچار بیماری فرم می شود //.. چشششششششششششششششم یعنی که مرا ببین . چشم موکد چشم غلو شده ای است که می خواهد دیده شود ..بعد این اتفاق نا مبارک در انتخاب خیره به سبب قافیه بودن با تیره و اندکی هم برای ایجاد ربط به زور با چشم تکمیل می شود و مثنوی در اینجا اولین سکته حاد خود را می زند ..ببین من سعی می کنم در سورريال ساخته تو شنا کنم اما جایی که می خواهم از شنا کردنم لذت ببرم پر می شود با تند نویسی و این مرا آزار می دهد .. هی اضطراب از گوش هایش می رود بالا .. این مصرع کار خودش را کرده آنچه را که می خواهد بگویی گفته .. منتظرم مصرع بعد را شاهد این فال ببینم .. اما در مصرع بعد نردبان کج که می افتد ,,,, می افتد صاف توی ملاجم و باز مرا از لذت می پراند .. اتفاقی که نباید در این شعر می افتاد به نظم کشیدن مولفه ها بود .. آنارشی و ظهور نا هماهنگی در اجزای این شعر از ویژگی های آن بوده که در مواردی با نظمی ساختگی روبه رو می شویم که آزار دهنده است ..اوج شعر را در این بیت می توان دید
:در کامیون هایی که می بردند جانش را
در بندری که بوق کشتی ها دهانش را

…….
بسیار موافقم !! چه قدر خوب از نقطه ها کار کشیده بودی .. چه قدر خوب از کامیون جان بندر بوق دهان ارتباط در آورده بودی .. این از علی رضا عاشوری انتظار می رود .. در بیت بعد من معروف ..شروع می شود .. ابتدای ظهور تکنیک که به نظر من سرطان قلم است .. همان تضاد همیشگی .. پارادوکس عرفان و فلسفه .. تو وارد فلسفه می شوی در بستری از عرفان مه آین قاطی کردن آب و رو غن است .. من چون من توست .. پس بهترین قافیه برایش زن است .. می بینی ماجرا ساده است .. این تعلیق لو می رود !!حالا به عقیده شما موقع فرود آمدن ضربه هاست .. جسورانه .. از ریدن و شاشیدن استفاده می شود .. تا هم تخلیه ذهن را بشارت دهی هم معشوق سوم شخص را به گه بکشی .. این خوب است آوردن کلماتی از این دست وقتی در جایگاه خودشان هستند بسیار هم تاثیر گذارند.. البته متوجه دلیل وجود پرانتز نشدم اگر برای کسی دیگر است متذکر می شدی بد نبود .. پس من هم چون مشکوکم به این مورد حرفی در باره اش نمی زنم ... این بیت رندی خوبی داشت .. سر شار شدم ..با "من"چگونه؟تازه دیدم دیده تر آمد
از آنچه که ترسیده بودم بیشتر آمد
یخچال را وا کن بریزش استکانی پر ……….
لبریز کن در بندهای پیکرم آجر
... ریدن و شاشیدن در این دو بیت توجیه می شوند .. این را باید فهمید آفرین ..با بیت رقص موافق نیستم .. یک معشوق پرستی بی دلیل بود .. اما بیت آخر .. مصرع اول موجه است ..اما مصرع دوم آن چنان چیز خوبی نبود .. حتی علامت سوال آخر مصرع که برای ایجاد شک به کار رفته است چیز چندان جالبی نبود .. راستی این که از آن جایی که " من " در این مثنوی آمده است جوری آمده است که " آن " را هم تداعی می کند و ریدن هم در جای خودش خوب آمده است .. آوا بازی خوبی صورت گرفته است که جای تبریک دارد .. علی جان .. می خواستم بگویم شعر بعدی و بعدی دیدم گویا یک اثرند . اما .. مارکو که احتمالا همه پولوی خودمان است سر زده به عنوان یک راوی یا بهتر بگویم شاهدی از غیب در متن فرا خوانده شده است .. شخصی بی دلیل می نماید که به قصد قیاس و به جهت ایجاد یه حباب داوری آمده است .. اما ورود چنین فردی در متن نیاز مند بهانه های جغرافیایی است !! نه حسی مولود یک خواب آشفته یا پریشانی بی حد شاعر ..ایجاد شک در مخاطب به جای ایجاد تاویل همیشه هم خوب نیست .. ببین حتی خودت هم خواستی شعر را فرا مرزی کنی اما در مصرع بعد باز کش شعر در می رود و تو جایی می روی که شعر می خواهد که البته بد هم نیست .. یکی از منتقدین محترم از بیت :
مارکوپولو ابریشم این جاده پوسیده
موی بلند عشق را از جاده پوشیده ایراد معنایی گرفته اند .. که باید بگویم زاویه دید را عوض کنید .. اتفاقن از محکم ترین ابیات این شعر همین بیت است .. که من تبریک می گویم ..
یا دوست دیگری از دو بار آمدن اسم تونل در این بیت نگران بودند که عرض می شود .. گاهی برای تاکید یک افتضاح وضعی چه بهتر که آن را دو باره باز گو کنیم .. آفرین بر تو علی رضا بهترین راه برای تدارک این خفقان همان دو بار تکرار کردن بود .. که این هوش تو را می رساند مثنوی با همین روند حرکت می کند تا ماجرای صید .. ایجاد تشابه من مخاطب با خرس .. یا سوم شخص با خرس و تانگو رقصيدن صید در شکم ..که خوب توانسته است نام صید را باز گو کند .. به نظر در مصرع رقصنده پتیاره ایراد نحوی وجود دارد ""به "" بی هیچ قرینه ای حذف شده .. .. حضور ""چه "" همان قدر از طاق افتادنی است که مارکو .. حالا مارکو تو جیه پذیر است که آمده تا تعریف کند .. اما چه " چه می خواهد خدا می داند و عاشوری ! در تکه آخر شعر شاعر قصد دارد تکلیف سوم شخص را روشن سازد متن را جمع و جور کند و زن ترتیب داده شده را که حالا به جای لجن غم بر چهره دارد می خواهد از متن بیرون کند .. و هذیان خویش را اقرار کند .. این جا شاعر در زن حل می شود هردو به سکون معنایی می رسند و یک حلقه تشکیل می شود ابتدای داستان به انتها می چسبد و کديین وارد داستان می شود تا مثل کاتا لیزوری موفق فرایند اتمام مثنوی را موجب .. شود .. این مثنوی نمره قبولی می گیرد .. اگر کارکتر ها بی دلیل وارد نشوند .. لطفن نگویید تعمدی بوده .. ولی ساخت شعر .. شعری بود دوستش داشتم ...